Boom Field Lab

ตัวอย่างข้อสอบ IC P2 พร้อมเฉลยทีละขั้น: ตราสารหนี้และกองทุนรวมที่ซับซ้อน (โจทย์แต่งใหม่ 6 ข้อ)

ตัวอย่างข้อสอบ IC P2 จำนวน 6 ข้อที่แต่งขึ้นใหม่ตามหัวข้อของข้อสอบ ครอบคลุมหุ้นกู้ด้อยสิทธิ หุ้นกู้อนุพันธ์และอัตราการมีส่วนร่วม อันดับเครดิตระดับน่าลงทุน ค่าธรรมเนียม Hedge Fund แบบ High Water Mark net exposure และการให้คำแนะนำเมื่อลูกค้าไม่ผ่านการทดสอบความรู้ พร้อมเฉลยทีละขั้นและจุดที่มักคิดพลาด

โดย วรัญชัย ยิ่งคำนึง (Boom) · เผยแพร่ครั้งแรก · ตรวจทานล่าสุด

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ ตัวอย่างข้อสอบ IC P2 ตราสารหนี้และกองทุนรวมที่ซับซ้อน

P2 มีข้อคำนวณไม่มาก แต่เกือบทุกข้อคำนวณมีตัวเลือกที่ได้จากการเทียบผิดฐาน เช่น เทียบกับปีก่อนแทนระดับสูงสุดเดิม หรือแบ่งเงินตามสัดส่วนแทนลำดับสิทธิ วิธีฝึกคือตอบเองก่อน แล้วดูเฉลยทีละขั้นว่าตัวเลือกที่ผิดเกิดจากการคิดพลาดแบบไหน ตัวเลขและชื่อทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ

ข้อ 1 — หุ้นกู้ด้อยสิทธิได้รับชำระเท่าใดเมื่อผู้ออกล้มละลาย (บท 1)

บริษัท ก ออกหุ้นกู้ 2 รุ่น คือหุ้นกู้ไม่มีประกันและไม่ด้อยสิทธิ มูลค่า 600 ล้านบาท และหุ้นกู้ด้อยสิทธิไม่มีประกัน มูลค่า 900 ล้านบาท ต่อมาบริษัท ก ถูกพิพากษาให้ล้มละลาย และขายทรัพย์สินได้ 1,000 ล้านบาท หากไม่มีเจ้าหนี้รายอื่นและไม่คิดดอกเบี้ยค้างจ่าย ผู้ถือหุ้นกู้ด้อยสิทธิจะได้รับชำระคืนรวมเท่าใด

  1. 600 ล้านบาท
  2. 400 ล้านบาท
  3. 500 ล้านบาท
  4. 900 ล้านบาท

เฉลย: ข้อ 2

ลำดับการได้รับชำระ: หุ้นกู้ไม่ด้อยสิทธิได้ 600 ล้านบาทเต็มก่อน เงินที่เหลือ 400 ล้านบาทจึงไปที่หุ้นกู้ด้อยสิทธิ ผู้ถือหุ้นสามัญได้ 0
ตัวอย่างสมมติ: ขายทรัพย์สินได้ 1,000 ล้านบาท · ไม่ด้อยสิทธิได้ครบ 600 ก่อน · ด้อยสิทธิได้ส่วนที่เหลือ 400 จากหนี้ 900 · ผู้ถือหุ้นได้ 0
  • หุ้นกู้ด้อยสิทธิมีสิทธิลำดับท้ายสุดของหมวดหนี้สิน แต่ก่อนผู้ถือหุ้น
  • ไม่ด้อยสิทธิได้ครบก่อน 600 ล้านบาท เหลือ 1,000 − 600 = 400 ล้านบาท ให้ผู้ถือหุ้นกู้ด้อยสิทธิ
  • ข้อ 1 แบ่งเงินตามสัดส่วนหนี้ (900 ÷ 1,500 × 1,000) ซึ่งลืมลำดับสิทธิ · ข้อ 3 คือส่วนที่ผู้ถือหุ้นกู้ด้อยสิทธิไม่ได้รับ (900 − 400) · ข้อ 4 ให้ด้อยสิทธิได้ก่อน ลำดับกลับข้าง

ข้อ 2 — หุ้นกู้อนุพันธ์กับอัตราการมีส่วนร่วม (บท 1)

นาย ข ลงทุนในหุ้นกู้อนุพันธ์ (Structured Note) เงินต้น 1,000,000 บาท ผลตอบแทนส่วนเพิ่มคำนวณจากอัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นอ้างอิง ณ วันครบกำหนดเทียบกับวันออก คูณอัตราการมีส่วนร่วม (participation rate) 150% หากราคาหุ้นอ้างอิงวันออกเท่ากับ 30 บาท และวันครบกำหนดเท่ากับ 36 บาท นาย ข จะได้รับเงินคืนรวมเงินต้นและผลตอบแทนส่วนเพิ่มเท่าใด (ไม่คิดภาษีและค่าธรรมเนียม)

  1. 1,200,000 บาท
  2. 300,000 บาท
  3. 1,250,000 บาท
  4. 1,300,000 บาท

เฉลย: ข้อ 4

ขั้นตอนคำนวณหุ้นกู้อนุพันธ์: ราคาอ้างอิงขึ้น 20% คูณอัตราการมีส่วนร่วม 150% ได้ 30% คูณเงินต้นได้ส่วนเพิ่ม 300,000 บาท รวมเงินคืน 1,300,000 บาท
ตัวอย่างสมมติ: (36 − 30) ÷ 30 = 20% · 20% × 150% = 30% · 1,000,000 × 30% = 300,000 · รวมเงินต้น = 1,300,000 บาท
  • หุ้นกู้อนุพันธ์ให้ผลตอบแทนจากตราสารหนี้หลัก บวกผลตอบแทนส่วนเพิ่มจากอนุพันธ์แฝง
  • ราคาอ้างอิงเปลี่ยน (36 − 30) ÷ 30 = 20% → คูณอัตราการมีส่วนร่วม 20% × 150% = 30%
  • ส่วนเพิ่ม 1,000,000 × 30% = 300,000 บาท รวมเงินต้นเป็น 1,300,000 บาท
  • ข้อ 1 ลืมคูณอัตราการมีส่วนร่วม · ข้อ 2 ตอบแค่ส่วนเพิ่ม ลืมบวกเงินต้น · ข้อ 3 หารด้วยราคาวันครบกำหนด (6 ÷ 36) แทนราคาวันออก

ถ้าราคาอ้างอิงลดลง อัตราการมีส่วนร่วมที่สูงกว่า 100% ก็ขยายผลด้านลบเช่นกัน ตำรายกตัวอย่างว่าราคาลดลง 40% กับอัตราการมีส่วนร่วม 200% ทำให้ผลตอบแทนส่วนเพิ่มเป็น −80%

ข้อ 3 — เส้นแบ่งระดับน่าลงทุน (บท 1)

นาง ค ต้องการลงทุนเฉพาะตราสารหนี้ที่อยู่ในระดับน่าลงทุน (Investment Grade) ตราสารใดต่อไปนี้เข้าเงื่อนไขของนาง ค

  1. หุ้นกู้อายุ 3 ปี อันดับเครดิต BB+
  2. หุ้นกู้อายุ 5 ปี อันดับเครดิต Ba1 (Moody's)
  3. หุ้นกู้อายุ 4 ปี อันดับเครดิต BBB−
  4. ตั๋วเงินอายุ 120 วัน อันดับเครดิตระยะสั้น T4

เฉลย: ข้อ 3

  • ระดับน่าลงทุน = ไม่ต่ำกว่า BBB− (เทียบได้กับ Baa3 ของ Moody's) ต่ำกว่านั้นเรียกว่า non-investment grade, high yield หรือ speculative
  • เครื่องหมาย + ดีกว่าไม่มีเครื่องหมาย และไม่มีเครื่องหมายดีกว่า − · เลข 1 ของ Moody's เทียบได้กับ + และเลข 3 เทียบได้กับ −
  • ข้อ 1 BB+ อยู่ใต้เส้น BBB− หนึ่งขั้น · ข้อ 2 Ba1 เทียบได้กับ BB+ จึงใต้เส้นเช่นกัน · ข้อ 4 อันดับระยะสั้นที่ต่ำกว่า T3 เป็นระดับเก็งกำไร

ข้อ 4 — ค่าธรรมเนียม Hedge Fund แบบ High Water Mark (บท 2)

กองทุน ง เป็น Hedge Fund เก็บค่าธรรมเนียมตามผลการดำเนินงาน (performance fee) 15% ของกำไร ตามวิธี High Water Mark คำนวณปีละครั้ง มูลค่าหน่วยลงทุนต่อหน่วย (ก่อนหักค่าธรรมเนียมดังกล่าว) วันเริ่มลงทุน 10 บาท สิ้นปีที่ 1 11.5 บาท สิ้นปีที่ 2 10.5 บาท สิ้นปีที่ 3 12.5 บาท นาย จ ถือ 20,000 หน่วยตั้งแต่วันเริ่มลงทุน ค่าธรรมเนียมตามผลการดำเนินงานของปีที่ 3 ที่คิดจากหน่วยลงทุนของนาย จ เป็นเท่าใด

  1. 6,000 บาท
  2. 3,000 บาท
  3. 7,500 บาท
  4. 20,000 บาท

เฉลย: ข้อ 2

ขั้นตอนคำนวณค่าธรรมเนียมแบบ High Water Mark: ระดับสูงสุดเดิม 11.5 บาท มูลค่าปีที่ 3 12.5 บาท ส่วนที่เกิน 1 บาท คูณ 15% คูณ 20,000 หน่วย เท่ากับ 3,000 บาท
ตัวอย่างสมมติ: ระดับสูงสุดเดิม = 11.5 บาท (สิ้นปีที่ 1) · ส่วนที่เกิน 12.5 − 11.5 = 1 บาท · 1 × 15% × 20,000 = 3,000 บาท
  • performance fee ของ Hedge Fund ตามตำราอยู่ราว 10–20% ของกำไร และมักเก็บตามวิธี High Water Mark คือเก็บเฉพาะส่วนที่เกินมูลค่าต่อหน่วยสูงสุดที่ผ่านมา
  • ระดับสูงสุดเดิมคือ 11.5 บาท (สิ้นปีที่ 1) ปีที่ 3 เกินมา 12.5 − 11.5 = 1 บาทต่อหน่วย
  • ค่าธรรมเนียม = 1 × 15% × 20,000 = 3,000 บาท
  • ข้อ 1 เทียบกับสิ้นปีที่ 2 (12.5 − 10.5) ซึ่งไม่ใช่ High Water Mark · ข้อ 3 เทียบกับราคาวันเริ่มลงทุน · ข้อ 4 เอาส่วนที่เกินทั้งก้อนเป็นค่าธรรมเนียม ลืมคูณ 15%

ข้อ 5 — กลยุทธ์ Long/Short: net exposure และ leverage (บท 2)

กองทุน ฉ ใช้กลยุทธ์ Long/Short Equity มีสถานะซื้อ (long) หุ้น 85% ของ NAV และสถานะขายชอร์ต (short) หุ้น 35% ของ NAV ข้อใดแสดง net exposure และระดับการกู้ยืมเงินมาลงทุน (leverage) ได้ถูกต้อง

  1. Net exposure 120% · Leverage 20%
  2. Net exposure 50% · Leverage 20%
  3. Net exposure 50% · Leverage 50%
  4. Net exposure 50% · Leverage 120%

เฉลย: ข้อ 2

  • Net exposure = Long − Short = 85% − 35% = 50%
  • Gross exposure = Long + Short = 85% + 35% = 120% → Leverage = Gross exposure − 100% = 20%
  • ตำรายกตัวอย่าง long 70% / short 30% ได้ leverage 0% และ long 80% / short 30% ได้ leverage 10%
  • ข้อ 1 เอา long บวก short เป็น net (สับกับ gross) · ข้อ 3 ใช้ net exposure เป็น leverage · ข้อ 4 ใช้ gross exposure เป็น leverage ลืมหัก 100%

ข้อ 6 — ลูกค้าไม่ผ่านการทดสอบความรู้แต่ยืนยันจะลงทุน (บท 3)

นาย ช เป็นบุคคลธรรมดา ต้องการลงทุนหุ้นกู้อนุพันธ์เป็นครั้งแรก ผลการทดสอบความรู้แสดงว่าผลิตภัณฑ์นี้อาจไม่เหมาะสมกับนาย ช แต่นาย ช ยืนยันจะลงทุนต่อ ข้อใดถูกต้อง

  1. ต้องปฏิเสธคำสั่งซื้อทุกกรณี เพราะไม่ผ่านการทดสอบความรู้แล้วห้ามขาย
  2. ผู้แนะนำช่วยเลือกคำตอบในแบบทดสอบให้จนผ่าน แล้วจึงทำรายการ
  3. เตือนว่าอาจไม่เหมาะสม ให้ข้อมูลครบถ้วนแล้วให้บริการได้ โดยบริษัทจัดให้พนักงานที่เป็นอิสระหรือระดับผู้บังคับบัญชาสอบทานและบันทึกการดำเนินการ
  4. ข้ามขั้นตอนทั้งหมดได้ หากนาย ช เซ็นหนังสือว่าไม่ขอรับการทดสอบความรู้

เฉลย: ข้อ 3

  • ตามเนื้อหาปรับปรุง พ.ศ. 2568 เมื่อผลทดสอบความรู้ชี้ว่าอาจไม่เหมาะสม ต้องเตือนลูกค้าและไม่นำเสนอบริการ เว้นแต่ลูกค้าประสงค์จะลงทุนต่อ จึงนำเสนอได้โดยให้ข้อมูลครบถ้วน
  • เมื่อลูกค้ายืนยัน ผู้ประกอบธุรกิจต้องจัดให้พนักงานที่เป็นอิสระหรือระดับผู้บังคับบัญชาสอบทาน และบันทึกการดำเนินการ
  • ข้อ 1 เข้มเกินกฎ ลูกค้าที่ยืนยันยังลงทุนได้ · ข้อ 2 ตำรายกเป็นตัวอย่างการไม่ปฏิบัติด้วยความรับผิดชอบและไม่เป็นธรรมต่อลูกค้า · ข้อ 4 ข้อยกเว้นด้วยการแสดงเจตนาเป็นลายลักษณ์อักษรใช้กับผู้ลงทุนรายใหญ่ที่เป็นนิติบุคคลเท่านั้น ไม่ใช่บุคคลธรรมดา

ขั้นตอนตามกฎเกณฑ์อาจเปลี่ยนได้ ก่อนสอบให้ยึดเอกสารปรับปรุงฉบับปัจจุบันบนเว็บตลาดหลักทรัพย์ฯ

จุดที่มักคิดพลาดในข้อสอบ P2

  • ลำดับสิทธิ — ไม่ด้อยสิทธิได้ครบก่อน ส่วนที่เหลือจึงถึงด้อยสิทธิ ไม่ได้แบ่งตามสัดส่วน
  • อัตราการมีส่วนร่วม — % เปลี่ยนแปลงเทียบราคาวันออก แล้วคูณอัตราการมีส่วนร่วม ก่อนบวกเงินต้น
  • ฐานที่ใช้เทียบ — High Water Mark เทียบกับระดับสูงสุดเดิม ไม่ใช่ปีก่อนหรือวันเริ่มลงทุน
  • net กับ gross — net = long − short · leverage = gross − 100%
  • ข้อยกเว้น — ดูว่าลูกค้าเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล ก่อนตอบว่าข้ามขั้นตอนได้หรือไม่

ข้อคำนวณของ P2 ใช้แค่บวก ลบ คูณ หาร ลองฝึกกดให้ทันเวลาบน เครื่องคิดเลขจำลองสำหรับข้อคำนวณ IC

สรุป

ทั้ง 6 ข้อครอบคลุมครบ 3 บทของ P2 ดูจำนวนข้อรายบทและเกณฑ์ผ่านได้ที่ IC P2 สอบอะไร ส่วนใบอนุญาตแบบไหนต้องสอบ P2 ดูที่ P1 P2 P3 คืออะไร ใบอนุญาตแต่ละแบบต้องสอบฉบับไหน ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการฝึกทำโจทย์ ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน

คำถามที่พบบ่อย

หุ้นกู้ด้อยสิทธิได้รับชำระหนี้คืนเมื่อไร ถ้าบริษัทผู้ออกล้มละลาย
หุ้นกู้ด้อยสิทธิมีสิทธิลำดับท้ายสุดของหมวดหนี้สิน แต่ยังก่อนผู้ถือหุ้น จึงได้รับชำระหลังจากเจ้าหนี้ที่ไม่ด้อยสิทธิได้รับครบแล้ว เงินที่เหลือจากการขายทรัพย์สินจึงตกถึงผู้ถือหุ้นกู้ด้อยสิทธิ ไม่ใช่แบ่งตามสัดส่วนหนี้ของแต่ละรุ่น
ผลตอบแทนส่วนเพิ่มของหุ้นกู้อนุพันธ์ที่มี participation rate คำนวณอย่างไร
นำอัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาสินทรัพย์อ้างอิง ซึ่งเทียบกับราคาวันออก มาคูณอัตราการมีส่วนร่วม แล้วคูณเงินต้น ถ้าโจทย์ถามเงินคืนรวมต้องบวกเงินต้นกลับเข้าไปด้วย จุดที่มักพลาดคือลืมคูณอัตราการมีส่วนร่วม และหารด้วยราคาวันครบกำหนดแทนราคาวันออก
อันดับเครดิตต่ำสุดที่ยังเป็นระดับน่าลงทุน (Investment Grade) คืออะไร
ระดับน่าลงทุนคืออันดับไม่ต่ำกว่า BBB− หรือ Baa3 ของ Moody's ต่ำกว่านั้น เช่น BB+ หรือ Ba1 เป็นระดับต่ำกว่าน่าลงทุน ส่วนอันดับระยะสั้นที่ต่ำกว่า T3 ถือเป็นระดับเก็งกำไร
ค่าธรรมเนียมตามผลการดำเนินงานแบบ High Water Mark ของ Hedge Fund คิดอย่างไร
เก็บเฉพาะส่วนที่มูลค่าหน่วยลงทุนต่อหน่วยสูงกว่าระดับสูงสุดที่เคยทำได้ในงวดคำนวณก่อนหน้า ไม่ได้เทียบกับปีก่อนหน้าหรือราคาวันเริ่มลงทุน แล้วจึงคูณอัตราค่าธรรมเนียมและจำนวนหน่วยลงทุน ถ้ามูลค่ายังไม่ทะลุระดับสูงสุดเดิมจะไม่มีค่าธรรมเนียมส่วนนี้
ถ้าลูกค้าไม่ผ่านการทดสอบความรู้แต่ยืนยันจะลงทุนตราสารซับซ้อน ผู้แนะนำทำอย่างไร
ต้องเตือนว่าผลิตภัณฑ์อาจไม่เหมาะสม ถ้าลูกค้ายังยืนยันจะลงทุนต่อ ให้บริการได้โดยให้ข้อมูลครบถ้วน และบริษัทจัดให้พนักงานที่เป็นอิสระหรือระดับผู้บังคับบัญชาสอบทานพร้อมบันทึกการดำเนินการ ผู้แนะนำห้ามทำแบบทดสอบแทนลูกค้า

อ่านต่อ

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ IC P2 สอบอะไร 25 ข้อ 40 นาที

IC P2 สอบอะไร: 25 ข้อ 40 นาที เนื้อหา 3 บท และส่วนปรับปรุงที่ใช้สอบตั้งแต่ปี 2569

ข้อสอบ IC P2 (ตราสารซับซ้อน: ตราสารหนี้และกองทุนรวม) มี 25 ข้อ ให้เวลา 40 นาที ค่าสอบ 850 บาท ต้องถูกอย่างน้อย 18 ข้อ บทความนี้สรุปจำนวนข้อราย 3 บท ใบอนุญาตที่ใช้ได้ และเนื้อหาปรับปรุงที่ใช้สอบตั้งแต่ 1 มกราคม 2569

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ IC P2 ยากไหม ผิดได้แค่ 7 ข้อ

IC P2 ยากไหม: 25 ข้อที่ผิดได้แค่ 7 ข้อ เทียบกับ P1 และ P3

IC P2 ยากไหม ตอบจากโครงสร้างข้อสอบ: 25 ข้อใน 40 นาที แต่ละข้อมีน้ำหนัก 4% ต้องถูก 18 ข้อ ผิดได้ไม่เกิน 7 ข้อ เทียบเวลาต่อข้อและน้ำหนักต่อข้อกับ P1 และ P3 พร้อมลำดับการเตรียมตัว 4 ขั้น

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ IC License สอบ P1 P2 P3 ตัวไหน

P1 P2 P3 คืออะไร: IC License แต่ละแบบต้องสอบฉบับไหน (IC Plain · IC Complex 1/2/3)

สรุปใบอนุญาตผู้แนะนำการลงทุน (IC) ทั้ง 4 แบบ ว่าแต่ละแบบต้องสอบข้อสอบชุดไหนบ้าง P1 P2 P3 มีกี่ข้อ ใช้เวลาเท่าไร ค่าสอบเท่าไร และสอบผ่านแล้วต้องทำอะไรต่อ อ้างอิงคู่มือการทดสอบและเว็บตลาดหลักทรัพย์ฯ

BOOM FIELD LAB

เข้าซ้อมต่อใน ห้องสอบจำลอง IC P2 เสมือนจริง 2026

ห้องสอบจำลองผู้แนะนำการลงทุนตราสารซับซ้อน ฉบับที่ 2 (ตราสารหนี้และกองทุนรวม) จับเวลาจริง — Mock 3 ชุด ชุดละ 25 ข้อ 40 นาที ตัดสินด้วยเกณฑ์เดียวกับสนามจริง ผลแยกรายบทให้เห็นจุดแข็งจุดอ่อน พร้อมตอนฝึก 26 ตอน เฉลยทีละขั้นบนกระดาษทดพร้อมเสียง

เตรียมสอบครบทั้งชุด? แพ็กเตรียมสอบ IC Complex 2 (P1 + P2 + เครื่องคิดเลข) ฿949