Boom Field Lab

Greeks ของออปชัน SET50: Delta / Gamma / Theta / Vega — อ่าน 'ความไว' ก่อนอ่านกำไร

Greeks คือเครื่องวัดว่าราคาออปชันไวต่ออะไรแค่ไหน ไม่ใช่คำทำนายทิศทาง บทความนี้อธิบายทั้ง 4 ตัวแบบคนทำ model validation พร้อมตัวอย่างคำนวณ (สมมติ) ที่เห็นชัดว่าทำไม Theta เร่งตัวใกล้หมดอายุ และทำไมเครื่องมือออปชันที่ดีต้องโชว์ความไว ไม่ใช่แค่กำไร

โดย วรัญชัย ยิ่งคำนึง (Boom) · เผยแพร่ครั้งแรก · ตรวจทานล่าสุด

จอเทรดดิ้งมืดยามค่ำ เส้นกราฟโค้งเรืองแสง พร้อมข้อความ Greeks อ่านความไวก่อนกำไร

ตอนทำ model validation ในแบงก์ สิ่งที่เราสนใจไม่เคยเป็นแค่ "โมเดลให้ค่าเท่าไร" แต่คือ "ค่ามันไวต่ออะไร และไวแค่ไหน" เพราะความเสี่ยงจริงซ่อนอยู่ในความไว ไม่ใช่ตัวเลขจุดเดียว ออปชันเป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุด และเป็นเหตุผลที่ตอนสร้าง เครื่องมือ Payoff ออปชัน SET50 (ฟรี) ผมให้ความสำคัญกับการเห็นความเสี่ยงก่อนกำไร

Greeks คืออะไร และแต่ละตัววัดอะไร?

แผนผัง 4 กล่องของ Greeks: Delta ไวต่อราคาดัชนี Gamma ความเร่งของ Delta Theta ไวต่อเวลา Vega ไวต่อ IV
Greeks 4 ตัว = ความไวต่อ 4 ปัจจัย · เครื่องมือบริหารความเสี่ยง ไม่ใช่ลูกแก้วทำนายทิศทาง
Greekไวต่ออะไรอ่านยังไง (ตัวอย่าง)
Deltaราคาดัชนีอ้างอิงcall Delta 0.5 → ดัชนีขึ้น 1 จุด ราคาออปชันขึ้นราว 0.5 จุด
Gammaการเปลี่ยนของ Delta เองGamma สูง = Delta วิ่งเร็ว สถานะเปลี่ยนนิสัยเร็ว
Thetaเวลาที่ผ่านไปค่าเวลาที่ละลายไปในแต่ละวัน
Vegaความผันผวนที่ตลาดคาด (IV)IV ขึ้น 1 จุด ราคาออปชันเปลี่ยนเท่าไร

จุดที่ต้องจำตั้งแต่แรก: Greeks ไม่ได้บอกว่าตลาดจะไปทางไหน มันบอกว่า "ถ้าไปทางนั้น คุณจะกระทบแค่ไหน"

ทำไม Theta ถึงน่ากลัวขึ้นเรื่อยๆ ใกล้หมดอายุ?

ตัวอย่างนี้เป็น ตัวอย่างสมมติ คำนวณด้วยสูตร Black-Scholes: ดัชนี 900 จุด · ราคาใช้สิทธิ 900 (at-the-money) · IV 18% · ดอกเบี้ย 2% · ไม่มีเงินปันผล · แปลงเป็นบาทด้วยตัวคูณ 200

กราฟแท่งตัวอย่างสมมติ Theta ต่อวันของ call ATM ต่อสัญญา: 60 วันเหลือ −48 บาท 30 วัน −67 14 วัน −95 7 วัน −133 3 วัน −200 1 วัน −343
ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ราคาตลาดจริง · Black-Scholes: S = K = 900, IV 18%, r 2% · คูณ 200 บาท/จุด · คำนวณ 27 ก.ย. 2026
วันที่เหลือราคา call (จุด)DeltaGammaVega (ต่อ IV 1 จุด)Theta ต่อวัน (บาท/สัญญา)
6027.660.5320.00611.451−48
3019.260.5230.00861.028−67
1413.000.5160.01260.703−95
79.120.5110.01780.497−133
35.930.5070.02720.325−200
13.410.5040.04700.188−343

อ่านตารางนี้ได้ 3 อย่าง:

  • Theta เร่ง — ค่าเวลาที่หายต่อวันที่ 3 วันสุดท้าย (−200 บาท) มากกว่าที่ 60 วัน (−48 บาท) ราว 4 เท่า คนถือ call เปล่าๆ ใกล้หมดอายุกำลังจ่ายค่าเช่าเวลาแพงขึ้นทุกวัน
  • Gamma พุ่ง — จาก 0.0061 เป็น 0.0470 ใกล้หมดอายุ Delta จะวิ่งเร็วมากเมื่อดัชนีขยับ สถานะเปลี่ยนนิสัยในพริบตา
  • Vega หด — เวลาเหลือน้อย ความผันผวนมีเวลาส่งผลน้อยลง ออปชันจึงไวต่อ IV น้อยลง

อ่าน Greeks รวมกันเป็นแผนที่ความเสี่ยงยังไง?

ทุกกลยุทธ์ออปชันคือการเลือกว่าจะ long หรือ short แต่ละแกน ตัวอย่างที่คนชอบใช้เก็บพรีเมียม:

แผนภาพ 4 ชั้นของการขาย strangle: short Gamma เป็นความเสี่ยงหลัก short Vega long Theta และ Delta ใกล้ศูนย์ตอนเปิดสถานะ
การขาย strangle (ขาย call + ขาย put นอกเงิน) มองผ่าน Greeks · กำไรเล็กสม่ำเสมอจาก Theta แลกกับหางความเสี่ยงจาก Gamma
Greekสถานะเมื่อขาย strangleแปลว่า
Deltaใกล้ศูนย์ตอนเปิดดูเหมือนเป็นกลาง — แต่เปลี่ยนเร็วเมื่อตลาดวิ่ง
Gammashortตลาดวิ่งแรง ขาดทุนเร่งตัว
Vegashortตลาดตื่นตกใจ IV พุ่ง ขาดทุน
Thetalongได้ค่าเวลาทุกวันที่ตลาดนิ่ง

"เวลาเป็นเพื่อน" ของคนขายออปชันเป็นเรื่องจริง แต่มันมาคู่กับ short gamma เสมอ กำไรเล็กๆ สม่ำเสมอทำให้เผลอคิดว่าปลอดภัย จนวันที่ตลาดวิ่งแรงครั้งเดียว

กฎจากงานวัดความเสี่ยง: ก่อนเปิดสถานะใด ให้เขียนออกมาว่าไม้นี้ทำให้คุณ long หรือ short ทั้ง 4 แกน ถ้าตอบไม่ครบ แปลว่ายังไม่เข้าใจความเสี่ยงที่กำลังรับ

ออปชัน SET50 มีสเปกอะไรที่ต้องรู้ก่อนคำนวณ?

จากหน้าสเปกทางการของ TFEX (ตรวจ 27 ก.ย. 2026):

รายการสเปก
สินค้าอ้างอิงดัชนี SET50
ตัวคูณ200 บาทต่อ 1 จุดดัชนี
รูปแบบการใช้สิทธิEuropean (ใช้สิทธิตอนหมดอายุเท่านั้น)
การชำระราคาเงินสด
เดือนสัญญา3 เดือนต่อเนื่อง + 1 เดือนรายไตรมาส

เพราะเป็นแบบ European และชำระด้วยเงินสด การใช้สูตรแบบ Black-Scholes เป็นจุดเริ่มต้นในการเข้าใจ Greeks จึงสมเหตุสมผล — แต่ในโลกจริง IV แต่ละราคาใช้สิทธิไม่เท่ากัน และตลาดมีต้นทุนธุรกรรม ตัวเลขในบทความนี้จึงเป็นเครื่องมือทำความเข้าใจ ไม่ใช่ราคาที่ควรซื้อขาย

แล้วเกี่ยวอะไรกับการสร้าง product?

หลักที่ได้จากการออกแบบเครื่องมือการเงินคือ โชว์ความเสี่ยงก่อนกำไร เครื่องมือที่โชว์แค่ "กำไรสูงสุด" ชวนให้คนมองข้าม Gamma กับ Vega หลักคิดเดียวกันนี้อยู่ใน Terminal ด้วย — แสดงข้อความต้นฉบับพร้อมที่มาก่อนสรุปของ AI (อ่านต่อ) และวินัยของ model validation ที่อยู่เบื้องหลังเล่าไว้ใน Data Science สาย Credit Risk

คำถามที่พบบ่อย

Greeks ของออปชันคืออะไร
Greeks บอกว่าราคาออปชันจะเปลี่ยนเท่าไรเมื่อปัจจัยหนึ่งขยับโดยปัจจัยอื่นคงที่ Delta ไวต่อราคาดัชนี Gamma คือความเร่งของ Delta Theta ไวต่อเวลา และ Vega ไวต่อความผันผวนที่ตลาดคาด (IV) Greeks ไม่ได้บอกว่าตลาดจะไปทางไหน แต่บอกว่าถ้าไปทางนั้นจะกระทบแค่ไหน
ทำไม Theta ของออปชันเร่งตัวใกล้วันหมดอายุ
เพราะค่าเวลาละลายเร็วขึ้นมากเมื่อเหลือเวลาน้อย ในตัวอย่างสมมติของ call ที่ at-the-money ค่าเวลาที่หายต่อวันเมื่อเหลือ 3 วันมากกว่าตอนเหลือ 60 วันราว 4 เท่า ขณะเดียวกัน Gamma พุ่งขึ้นและ Vega หดลง
การขาย strangle มีความเสี่ยงอะไรเมื่อมองผ่าน Greeks
การขาย strangle ทำให้ long Theta จึงได้ค่าเวลาทุกวันที่ตลาดนิ่ง แต่แลกกับ short Gamma และ short Vega คือขาดทุนเร่งตัวเมื่อตลาดวิ่งแรงหรือ IV พุ่ง ส่วน Delta ใกล้ศูนย์ตอนเปิดแต่เปลี่ยนเร็วเมื่อตลาดเคลื่อน
ออปชัน SET50 บน TFEX มีสเปกสำคัญอะไรบ้าง
ตามหน้าสเปกทางการของ TFEX ที่ตรวจเมื่อ 27 ก.ย. 2026 ออปชัน SET50 อ้างอิงดัชนี SET50 ใช้สิทธิแบบ European คือใช้สิทธิตอนหมดอายุเท่านั้น ชำระราคาด้วยเงินสด และมีเดือนสัญญา 3 เดือนต่อเนื่องบวก 1 เดือนรายไตรมาส
ใช้สูตร Black-Scholes คำนวณ Greeks ของออปชัน SET50 ได้ไหม
ใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการเข้าใจ Greeks ได้อย่างสมเหตุสมผล เพราะออปชัน SET50 เป็นแบบ European และชำระด้วยเงินสด แต่ในโลกจริง IV แต่ละราคาใช้สิทธิไม่เท่ากันและมีต้นทุนธุรกรรม ตัวเลขจากสูตรจึงเป็นเครื่องมือทำความเข้าใจ ไม่ใช่ราคาที่ควรซื้อขาย

อ่านต่อ

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ IC P3 สอบอะไร 50 ข้อ 80 นาที

IC P3 สอบอะไร: เนื้อหา 5 บท กี่ข้อ ผ่านกี่คะแนน และยากตรงไหน

ข้อสอบ IC P3 (ตราสารซับซ้อน: สัญญาซื้อขายล่วงหน้า) มี 50 ข้อ ให้เวลา 80 นาที ผ่านที่ 70% ของคะแนนรวม ค่าสอบ 950 บาท ออกบทฟิวเจอร์สมากที่สุด 20 ข้อ บทความนี้แจกจำนวนข้อราย 5 บท และบอกว่าใช้ขึ้นทะเบียนใบอนุญาตประเภทไหนได้

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ ตัวอย่างข้อสอบ IC P3 ฟิวเจอร์ส ออปชัน

ตัวอย่างข้อสอบ IC P3 ฟิวเจอร์สและออปชัน พร้อมเฉลยทีละขั้น (โจทย์แต่งใหม่ 6 ข้อ)

ตัวอย่างข้อสอบ IC P3 จำนวน 6 ข้อที่แต่งขึ้นใหม่ตามหัวข้อในคู่มือการทดสอบ ครอบคลุมกำไรขาดทุนของฐานะซื้อและฐานะขายฟิวเจอร์ส ราคาตามต้นทุนการถือครอง กำไรของ call จุดคุ้มทุนของ put และความต่างของฟิวเจอร์สกับฟอร์เวิร์ด พร้อมเฉลยทีละขั้น

ภาพปกพื้นมืด พร้อมข้อความ SET50 คัดหุ้นอย่างไร เกณฑ์และรอบปรับรายชื่อ

SET50 คัดหุ้นอย่างไร: เกณฑ์เข้า-ออก รอบปรับรายชื่อ และ 6 ปีที่เข้า 13 ออก 13

SET50 คือรายชื่อหุ้น 50 ตัวที่มีกติกาชัดเจน ปรับปีละ 2 รอบ มีผลวันที่ 1 มกราคม และ 1 กรกฎาคม บทความนี้สรุปเกณฑ์คัดเลือก วิธีเปิดรายชื่อและน้ำหนักจากเว็บตลาดหลักทรัพย์ฯ และกับดักอคติของผู้รอดเวลาทดสอบย้อนหลัง

BOOM FIELD LAB

เข้าซ้อมต่อใน ห้องสอบจำลอง IC P3 เสมือนจริง 2026

ห้องสอบจำลองผู้แนะนำการลงทุนตราสารซับซ้อน ฉบับที่ 3 (สัญญาซื้อขายล่วงหน้า) จับเวลาจริง — Mock 3 ชุด ชุดละ 50 ข้อ 80 นาที ตัดสินด้วยเกณฑ์เดียวกับสนามจริง ผลแยกรายบทให้เห็นจุดแข็งจุดอ่อน พร้อมตอนฝึก 36 ตอน เฉลยทีละขั้นบนกระดาษทดพร้อมเสียง

เตรียมสอบครบทั้งชุด? แพ็กเตรียมสอบ IC Complex 3 (P1 + P3 + เครื่องคิดเลข) ฿949